Thu nhập chịu thuế và thu nhập tính thuế là hai khái niệm khác nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến việc tính và khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Nếu không phân biệt đúng, doanh nghiệp có thể khấu trừ sai thuế TNCN, ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động và phát sinh rủi ro khi kê khai, quyết toán thuế.

Căn cứ pháp lý: Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 và văn bản sửa đổi, bổ sung; Nghị định 253/2026/NĐ-CP cùng các văn bản hướng dẫn liên quan.

1. Phân biệt thu nhập chịu thuế và thu nhập tính thuế TNCN

Thu nhập chịu thuế là gì?

Đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, thu nhập chịu thuế là tổng các khoản thu nhập thuộc diện chịu thuế TNCN, sau khi xác định và loại trừ các khoản được miễn thuế theo quy định.

Các khoản thường gặp gồm tiền lương, tiền thưởng, phụ cấp và các lợi ích chịu thuế khác.

Thu nhập tính thuế là gì?

Thu nhập tính thuế là phần thu nhập chịu thuế còn lại sau khi trừ các khoản giảm trừ hợp lệ, sử dụng để xác định số thuế TNCN phải nộp theo biểu thuế lũy tiến từng phần.

Công thức đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công:

Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế – Bảo hiểm được trừ – Giảm trừ gia cảnh – Các khoản giảm trừ hợp lệ khác.

Theo quy định áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh gồm:

• Bản thân người nộp thuế: 15.500.000 đồng/tháng.
• Mỗi người phụ thuộc: 6.200.000 đồng/tháng.

Ví dụ minh họa:

Người lao động có thu nhập chịu thuế 25 triệu đồng/tháng, bảo hiểm bắt buộc được trừ 2 triệu đồng và không có người phụ thuộc.

Thu nhập tính thuế = 25.000.000 – 2.000.000 – 15.500.000 = 7.500.000 đồng.

Như vậy, 25 triệu đồng là thu nhập chịu thuế, còn 7,5 triệu đồng là thu nhập tính thuế để áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần.

2. Lưu ý khi khấu trừ thuế TNCN 10% năm 2026

Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, đối với cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 3 tháng, tổ chức chi trả tiền lương, tiền công, thù lao và các khoản thuộc diện áp dụng phải khấu trừ thuế TNCN 10% khi mức chi trả từ 5 triệu đồng/lần trở lên, trừ trường hợp được xử lý khác theo quy định.

Doanh nghiệp cần phân biệt:

• Khấu trừ theo biểu thuế lũy tiến: Xác định thu nhập tính thuế sau các khoản bảo hiểm và giảm trừ hợp lệ.
• Khấu trừ theo tỷ lệ 10%: Tính trên khoản thu nhập thuộc diện khấu trừ theo quy định, không tự động trừ bảo hiểm hoặc giảm trừ gia cảnh như phương pháp lũy tiến.

Ví dụ: Cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động được trả thù lao 6 triệu đồng/lần, toàn bộ khoản chi trả thuộc diện khấu trừ 10%.

Thuế TNCN khấu trừ = 6.000.000 × 10% = 600.000 đồng.

Lưu ý: Cần kiểm tra các khoản thu nhập miễn thuế, điều kiện áp dụng và các trường hợp được tạm thời chưa khấu trừ theo quy định trước khi thực hiện.

3. Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi tính thuế TNCN?

Để hạn chế sai sót trong công tác tiền lương và kê khai thuế, doanh nghiệp cần:

– Phân loại đúng thu nhập: Xác định khoản chịu thuế, miễn thuế và khoản được giảm trừ.

– Áp dụng đúng phương pháp khấu trừ: Phân biệt trường hợp áp dụng biểu thuế lũy tiến và tỷ lệ 10%.

– Rà soát bảo hiểm và người phụ thuộc: Kiểm tra điều kiện, hồ sơ và mức giảm trừ áp dụng.

– Đối chiếu số liệu kê khai: Kiểm tra bảng lương, chứng từ chi trả, số thuế đã khấu trừ và tờ khai thuế TNCN.

Cảnh báo: Việc xác định sai thu nhập tính thuế có thể dẫn đến khấu trừ thiếu hoặc thừa thuế, gây khó khăn khi quyết toán và giải trình với cơ quan thuế.

4. Câu hỏi thường gặp

Thu nhập chịu thuế có phải là thu nhập tính thuế không?

Không. Đối với tiền lương, tiền công áp dụng biểu thuế lũy tiến, thu nhập tính thuế được xác định sau khi trừ các khoản giảm trừ hợp lệ khỏi thu nhập chịu thuế.

Giảm trừ gia cảnh năm 2026 là bao nhiêu?

Mức giảm trừ cho bản thân là 15,5 triệu đồng/tháng và mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng.

Khấu trừ thuế TNCN 10% có được trừ giảm trừ gia cảnh không?

Không tự động trừ giảm trừ gia cảnh khi khấu trừ theo tỷ lệ 10%. Cá nhân có thể được xác định lại nghĩa vụ thuế khi quyết toán nếu đáp ứng điều kiện theo quy định.

—————————————————————

MINH DUC TAX – ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP KÊ KHAI VÀ QUYẾT TOÁN THUẾ TNCN

Việc xác định đúng thu nhập chịu thuế, thu nhập tính thuế và phương pháp khấu trừ giúp doanh nghiệp bảo đảm quyền lợi người lao động, hạn chế sai sót và rủi ro thuế.

TÍNH ĐÚNG THUẾ TNCN – BẢO ĐẢM QUYỀN LỢI – HẠN CHẾ RỦI RO!

MINH DUC TAX – GIẢI PHÁP KẾ TOÁN – THUẾ TOÀN DIỆN CHO DOANH NGHIỆP